• Berichtcategorie:Gezondheid

Op 22 juni 2021 bracht de Gezondheidsraad een adviesrapport uit met nieuwe voedingsaanbevelingen voor tijdens de zwangerschap. Op basis van dit rapport, publiceerde veel nieuwswebsites artikelen met titels als “Advies zwangere vrouwen: eet niet te veel soja” en “Voedingsadvies zwangere vrouw verandert: meer vis en niet te veel soja”. Maar zijn dit echt de adviezen die de Gezondheidsraad geeft? En berusten deze adviezen op een goede wetenschappelijke onderbouwing? In dit artikel leg ik in minder dan 5 minuten uit wat je moet weten over deze nieuwe aanbevelingen.

Wat is advies van de Gezondheidsraad?

Vis en soja zijn eigenlijk maar een heel klein onderdeel van het rapport. De hoofdadviezen die de Gezondheidsraad geeft voor zwangere vrouwen, zijn:

  • Gezond en gevarieerd eten als basis: de Gezondheidsraad geeft aan dat de Richtlijnen goede voeding 2015 ook gelden voor zwangere vrouwen, met enkele aanvullingen. De kern van dit eerdere advies van de Gezondheidsraad is: “Een verschuiving in de richting van een meer plantaardig en minder dierlijk voedingspatroon is bevorderlijk voor de gezondheid. Ook vermindering van de consumptie van suikerhoudende dranken is van belang.” Verder geeft de Gezondheidsraad aan dat in het eerste trimester, standaard aandacht besteed zou moeten worden aan een gezond voedingspatroon.
  • Vitamine D en foliumzuur: het is belangrijk om vitamine D te slikken tijdens de zwangerschap en op tijd te beginnen met suppletie van foliumzuur. Een opmerking hierover voor plantaardige eters: hoewel de kans groot is dat je je foliumzuurbehoefte zonder supplement haalt als je een veel onbewerkt en plantaardig voedingspatroon volgt, is ook mijn advies voor iedereen om hiervan een supplement te nemen. De gevolgen van een tekort kunnen ernstig zijn, en de kans is bestaat dat je tijdens je eerste trimester toch te weinig binnenkrijgt door bv. zwangerschapsmisselijkheid.
  • Het is van groot belang om in deze periode te letten op hygiëne.
  • Neem geen alcohol, beperk cafeïne en let op andere schadelijke stoffen. Andere schadelijke stoffen die de Gezondheidsraad noemt, zijn: leverproducten, vitamine A supplementen, lood, overmatig gebruik van sojaproducten of supplementen met fyto-oestrogenen (hier kom ik op terug), zoethout, en producten die bij verhitting bruin of zwart worden.
  • Eet voldoende calciumrijke, jodiumrijke en ijzerrijke producten en “visvetzuren” EPA en DHA. Met goede reden legt de Gezondheidsraad de nadruk op deze mineralen en op de vetzuren EPA en DHA, die niet alleen in vis zitten. Ook met een plantaardig voedingspatroon kun je deze aanbevelingen halen. Hierover leg ik later meer uit.

Mag je soja eten tijdens je zwangerschap?

De Gezondheidsraad geeft het advies om overmatige inname van soja te voorkomen en geen supplementen met fyto-oestrogenen te nemen. Er wordt dus niet geadviseerd om soja te mijden of te verminderen, maar alleen om per dag niet meer dan 1 mg isoflavonen per kg lichaamsgewicht te eten. Dit is een hoeveelheid van ongeveer 310 g tofu, 340 g tempeh, 230 g sojabonen (edamame), 1,2 kg sojaburgers of 610 ml sojadrink of sojayoghurt per dag. Goed om te bedenken is dat zelfs de meeste mensen die volledig plantaardig eten, deze hoeveelheden niet halen.

En waarop is dit advies gebaseerd? Dit advies is gebaseerd op dierexperimenteel onderzoek, wat een hele lage bewijskracht heeft. De Gezondheidsraad geeft in het achtergronddocument aan dat er te weinig onderzoek is om een conclusie te trekken over het effect van soja-isoflavonen tijdens de zwangerschap. Dit advies is dus deels gebaseerd op speculatie en wordt gegeven uit voorzorg. Dat is vooral vreemd omdat de Gezondheidsraad geen aandacht besteed aan de effecten van oestrogeen in zuivel, vlees en ei.

Goed om te weten is dat fyto-oestrogenen niet hetzelfde effect hebben als oestrogeen, en dat soja geen negatief effect heeft op de hormoonhuishouding van zowel mannen als vrouwen. Meer informatie hierover met uitgebreide onderbouwing vind je in dit artikel.

Is het gezond om vis te eten je zwangerschap?

De reden dat de Gezondheidsraad het advies geeft om 2 keer per week vis te eten is vanwege het omega 3-vetzuur DHA. Dit vetzuur komt voor in algen en ook in vis, doordat vissen algen eten. De Gezondheidsraad geeft ook aan dat vis een bron is van schadelijke stoffen waaronder dioxines, methylkwik en PFAS, en dat het belangrijk is om te streven naar een zo laag mogelijke inname hiervan.

Verder geeft de Gezondheidsraad aan dat je al snel te veel dioxine binnenkrijgt door de door hen aanbevolen hoeveelheden vlees, zuivel en olie te eten. Door ook nog eens vis te eten, is de kans dus groot dat je te veel dioxine binnenkrijgt. Dit is dan ook de reden dat de Gezondheidsraad het advies geeft om 2 keer per week vis te eten, en niet 2 tot 3 keer.

Hoe krijg je omega 3-vetzuren DHA en EPA binnen?

De Gezondheidsraad geeft dat dat als je geen vis wilt eten, je ook een supplement met omega 3-vetzuren kunt nemen, wat 250 tot 450 mg DHA levert. Uit onderzoek blijkt echter dat een dosering van 500 mg DHA per dag het risico op vroeggeboorte en een laag geboortegewicht verlaagt, en dus gunstiger is dan een lagere dosering (1). Met de door de Gezondheidsraad aanbevolen hoeveelheid vis haal je deze aanbeveling niet. Toch is het logisch dat de Gezondheidsraad niet meer vis adviseert vanwege de schadelijke stoffen hierin. Gelukkig is er een schonere, duurzamere en betere bron van DHA: namelijk een algenoliesupplement. Door algenolie te suppleren kun je wel de optimale hoeveelheid DHA binnenkrijgen zonder de schadelijke stoffen in vis.

Vis is geen essentieel voedingsmiddel, ook niet tijdens de zwangerschap. Als je zorgt dat je de essentiële vetzuren uit een algenoliesupplement haalt, dan is er geen reden om vis te eten aangezien je alle andere voedingsstoffen uit plantaardige voeding kunt halen. In tegendeel: het is veel beter om vis helemaal weg te laten uit je voeding, om je inname aan schadelijke stoffen zoveel mogelijk te beperken.

Dan rest alleen nog de vraag: waarom adviseert de Gezondheidsraad vis, en niet gewoon een algenoliesupplement? Tot op heden heb ik hier geen antwoord op kunnen bedenken. Het nemen van een algenoliesupplement is niet alleen gezonder, maar ook makkelijker en waarschijnlijk goedkoper, of in ieder geval niet veel duurder. Als je per dag twee capsules algenolie van Testa neemt (500 mg DHA en 250 mg EPA) dan kost dit €24,95 per maand. Voor 2 keer per week vis ben je ongeveer hetzelfde of zelfs meer kwijt en krijg je minder DHA en meer schadelijke stoffen binnen. En wat is makkelijker, twee keer per week vis eten of een algenoliesupplement nemen?

Wat zegt de Gezondheidsraad over plantaardige voeding tijdens de zwangerschap?

Over plantaardige voeding tijdens de zwangerschap zegt de Gezondheidsraad: “Zwangere vrouwen die weinig of geen dierlijke producten gebruiken, hebben een verhoogd risico om te weinig vis(vetzuren), calcium, ijzer, vitamine B12 en jodium binnen te krijgen. Of zij supplementen met deze voedingsstoffen nodig hebben, en zo ja, welke, hangt af van hun voedselkeuze”

Gelukkig is het makkelijk om al deze voedingsstoffen voldoende binnen te krijgen als je plantaardig eet, en om van sommigen een supplement te nemen. Goed om te weten is dat het helemaal niet zo gek is om bepaalde voedingsstoffen te suppleren, veel voedingsstoffen zoals B12 en jodium worden namelijk ook aan veevoer toegevoegd. Als je wel dierlijke producten eet suppleer je deze dus indirect.

Advies voor je plantaardige zwangerschap

Mijn eerdere artikel over plantaardig eten tijdens de zwangerschap lees je hier!

Wil je meer leren?

In mijn cursus leer je alles over volwaardige plantaardige voeding en een gezonde leefstijl. Wil je op de hoogte blijven van de lancering en korting op de cursus? Schrijf je dan hier in voor mijn nieuwsbrief.


1. Middleton, P., Gomersall, J. C., Gould, J. F., Shepherd, E., Olsen, S. F., & Makrides, M. (2018). Omega-3 fatty acid addition during pregnancy. The Cochrane database of systematic reviews11(11), CD003402. https://doi.org/10.1002/14651858.CD003402.pub3